10 milyon dolarlık stok tutmak yerine, sadece 3 milyon dolarlık stokla tüm siparişlerinizi eksiksiz karşılayıp kalan 7 milyon doları yatırıma dönüştürmek harika olmaz mıydı? Biz tam olarak bu vizyonla yola çıktık.

  • C#
  • MSSQL
  • MRP
  • Inventory Management
  • EOQ

Değişken Koşullar Altında Optimum Stok Yönetimi ve Sipariş Optimizasyonu

Şirket
Şişecam Elyaf Sanayii A.Ş.
Teknoloji
C# & MSSQL
Süreç
Ekim 2022 – Temmuz 2023
Ekip
Vatan Varol & Uğur Sayer

Proje Özeti

Şişecam Elyaf Sanayii A.Ş. bünyesinde hayata geçirilen bu proje, işletmelerin aşırı stok maliyetlerini en aza indirerek karlılığı maksimize etmeyi amaçlamaktadır. C# ve MSSQL altyapısı kullanılarak 9 ay gibi kısa bir sürede sıfırdan geliştirilen bu uçtan uca planlama yazılımı; değişken talep koşulları, kapasite kısıtları ve teslim sürelerini dikkate alarak işletmelere veri odaklı bir envanter yönetimi sunmaktadır.

Projenin Hikayesi

Üç aylık bir süre boyunca, dünya çapında tanınmış profesörlerin, kitapların ve çalışmaların desteğiyle, optimum stok seviyelerini bulmak için teorik araştırmalar yürütüldü. Optimum stok her işletme ve sektöre göre değişmekle birlikte, projemiz en doğru sonuçları tutarlı bir şekilde elde etmemizi sağlıyor.

Bu projeye başladığımızda yazılım bilgimiz çok kısıtlıydı. Azmimiz ve tutkumuz sayesinde 9 ay içinde bu seviyeye ulaşabildik. İki Endüstri Mühendisliği öğrencisi vizyonlarını birleştirerek stok yönetiminde maliyetleri düşürmenin bir yolunu buldu. Kapsamlı araştırmalar, simülasyonlar ve sektör analizleriyle en önemlisi yaptığımız işle bir değer yaratmak istedik.

Temel Çözümler ve Algoritmalar

Optimum Sipariş Miktarlarının Hesaplanması

Değişken teslim süreleri ve talepleri istatistiksel yöntemlerle analiz ederek elde tutma ve sipariş maliyetlerini optimize eden en ekonomik sipariş miktarını saniyeler içinde hesaplar. Bu yapılırken Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ), Miktar Esaslı İndirim (Quantity Based Discount) ve Tek Seferlik Karar Verme (Newsvendor Model) gibi modeller kullanılmıştır.

Envanter Parametrelerinin Hesaplanması

Talebin değişkenliğine, teslim sürelerine ve sipariş/elde tutma maliyetlerine göre yeniden sipariş noktası (Reorder Point) ve güvenlik stoğu (Safety Stock) seviyelerini otomatik olarak hesaplar. Bu sayede manuel hesaplamanın getirdiği zaman kaybı ve hata riski ortadan kalkar.

Tedarikçi Yönetimi ve Değerlendirmesi

Tedarikçilerin performansını teslim süresi tutarlılığı, sipariş tamamlama oranı ve tedarik güvenilirliği gibi metriklerle analiz edilebilmesini sağlar.

Envanter ve Malzeme Yönetimi

Stok seviyelerini anlık olarak izler, talep tahminlerini ve tedarik zinciri optimizasyonu için stratejik öneriler sunar.

Süreç Adımları

  1. 01 Kısıtlamaların Belirlenmesi

    İşletmenin operasyonel kısıtları ve gereksinimleri analiz edildi.

  2. 02 Hizmet Seviyesi Tanımı

    Hedef hizmet seviyesi belirlenerek güvenlik stoğu hesaplama parametreleri oluşturuldu.

  3. 03 Talep Yönetimi ve Değerlendirme

    Geçmiş talep verileri analiz edilerek istatistiksel dağılımlar modellendi.

  4. 04 Tedarikçi ve Teslimat Süresi Değerlendirmesi

    Tedarik süresi verilerinin istatistiksel analizi yapılarak değişkenlik ölçüldü.

  5. 05 Maliyet Belirleme ve Yönetimi

    Elde tutma, sipariş ve stoksuz kalma maliyetleri sistematik biçimde tanımlandı.

  6. 06 Hammadde Yönetimi

    Hammadde bazlı parametreler ve kategorizasyon yapıldı.

  7. 07 Stok Seviyelerinin Belirlenmesi

    Güvenlik stoğu ve yeniden sipariş noktaları hesaplandı.

  8. 08 Sipariş Miktarlarının Belirlenmesi

    EOQ, Newsvendor ve Miktar İndirimi modelleriyle optimum sipariş miktarları bulundu.

Yazılım Modülleri

Malzeme Yönetimi Modülü

Malzeme yönetimi ekranı, ürünlere ilişkin detaylı bilgilerin sisteme girildiği temel modüllerden biridir. Ancak, malzemelere ait boyut ve ağırlık bilgileri tez kapsamı dışında bırakıldığından, bu bilgiler sistem içerisinde yer almamaktadır. Sistemde daha önceden tanımlanmış ve hesaplamaları yapılmış malzemeler için, optimal sipariş miktarları ve kullanılan hesaplama yöntemleri de kullanıcıya sunulmaktadır. Bu sayede kullanıcılar, ilgili malzemeye ait kritik planlama bilgilerine hızlı ve bütüncül bir şekilde erişebilmektedir.

Malzeme Yönetimi ekranı

Optimum Sipariş Miktarı Hesaplama Modülü

Program; Ekonomik Sipariş Miktarı, Tek Dönemli Karar Verme ve Miktar Bazlı İndirimler dahil olmak üzere çeşitli sipariş yöntemleri sunar. Mevcut durumunuza göre program, en uygun sipariş yöntemini seçer ve size sipariş miktarını gösterir. Her hesaplama yönteminde; tedarik süreleriniz (lead time) ile talep veya planlanan üretim miktarları dikkate alınır. Arka planda ayrıca farklı maliyet hesaplama yöntemleri kullanılır.

Optimum Sipariş Miktarı Hesaplama ekranı

Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ)

Değişken tedarik süreleri ve talepleriniz dikkate alınarak, istatistiksel yöntemler ile en ekonomik sipariş miktarı belirlenir. Sipariş maliyetlerinden stok bulundurma maliyetlerine kadar birçok maliyet bu hesaplamaya dahil edilir. Sipariş parti büyüklüğü gibi kısıtlar da göz önünde bulundurulur. Farklı senaryolar için altı ayrı seçenek oluşturulmuştur. Bu seçenekler sayesinde çeşitli durumlara göre sipariş miktarını hesaplayabilirsiniz.

EOQ ekranı

Miktar Bazlı İndirimler (Quantity Discounts)

Tedarikçileriniz farklı sipariş miktarlarına göre farklı fiyatlar sunmuş olabilir. Programa bu miktar ve fiyat bilgilerini girerek, en uygun sipariş miktarını hesaplatabilirsiniz. Program bu durumu bilimsel yöntemlerle analiz eder, arka planda maliyet hesaplamaları yapar ve size en uygun sipariş miktarını sunar. Girdiğiniz tüm maliyetleri dikkate alır. Firmalar bu hesaplamalar için ayrı çalışmalar yaparken, biz sonuçları saniyeler içinde elde ederiz. Bu yöntemde de yukarıda bahsedilen altı farklı seçenek kullanılabilir. Maliyetleriniz, talepleriniz, tedarik süreleriniz ve parti büyüklükleriniz bu altı farklı senaryoya göre teknik detaylarla sunulur. Böylece farklı fiyat seviyeleri için en uygun sipariş miktarını belirleyebilirsiniz.

Miktar Bazlı İndirimler ekranı

Tek Dönemli Karar Verme (Newsvendor Model)

Program, bozulabilir veya raf ömrü sınırlı ürünler için bu yöntemi kullanır. Elde bulundurma maliyetleri ile sipariş maliyetlerini karşılaştırarak en uygun sipariş miktarını belirler. Gazete satıcısı problemi (newsvendor modeli) esin alınarak geliştirilen bu yöntem, son kullanma tarihi olan ürünler için optimal sipariş miktarını hesaplar.

Tek Dönemli Karar Verme ekranı

Tedarik Zinciri Sipariş Modülü

Bu sistem, Tedarik Zinciri Departmanının sipariş oluşturma süreçlerini etkin bir şekilde yönetebilmesi ve tedarik sürelerini (lead time) detaylı olarak kayıt altına alabilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Tedarik zinciri sorumlusu tarafından her bir hammadde için oluşturulan siparişler sisteme girilmekte; sistem bu doğrultuda stok bilgilerini güncellemekte, sipariş tarihini kaydetmekte ve ilgili verileri veritabanında saklamaktadır. Kaydedilen bu veriler; ortalama ve standart sapma gibi istatistiksel ölçütler dikkate alınarak optimal stok seviyelerinin ve gerekli tedarik sürelerinin hesaplanmasında kullanılmaktadır. Ayrıca, malzemenin işletme tarafından teslim alınması durumunda, teslim alınan miktar ve tarih sisteme işlenmekte ve sipariş durumu “sipariş verildi” aşamasından “sevk edildi” aşamasına güncellenmektedir. Bu sayede sistem, hem tedarik sürelerini izlemekte hem de stok girişlerini güncel tutmaktadır.

Tedarik Zinciri Sipariş Modülü ekranı

Üretim Planlama Sipariş Modülü

Üretim Planlama Departmanı'nın, işletmeye temin edilen malzemeleri etkin bir şekilde kullanabilmesi amacıyla özel bir arayüz geliştirilmiştir. Bu sayfa üzerinden üretim planlama ekibi, üretimi planlanan ürünler için ihtiyaç duyduğu malzemeleri, işletme stoklarından belirli miktarlarda talep edebilmektedir. Oluşturulan bu talepler, Tedarik Zinciri Departmanı tarafından eş zamanlı olarak görüntülenebilmekte ve böylece tedarik planlaması bu talepler doğrultusunda gerçekleştirilebilmektedir. Bu yapı, departmanlar arası koordinasyonu artırarak daha etkin bir planlama süreci sağlamayı amaçlamaktadır.

Üretim Planlama Sipariş Modülü ekranı

Talep Geçmişi Modülü

Talep geçmişi modülü, geçmiş üretim verileri ve üretim planlama tarafından oluşturulan talep tahminlerinin sisteme girilmesine olanak tanımaktadır. Bu veriler, optimal sipariş miktarlarının belirlenmesinde kritik bir rol oynamakta ve hesaplamaların doğruluk seviyesini artırmaktadır. Sistem, kullanıcıların çok sayıda talep verisini manuel olarak girmesine imkân sağlamakta olup, özellikle aktif olarak kullanılan malzemelere ait aylık talep verilerinin girilmesi mümkündür. Girilen bu veriler; yeniden sipariş noktası (reorder point) ve güvenlik stoğu (safety stock) hesaplamalarında önemli bir girdi olarak kullanılmaktadır.

Talep Geçmişi Modülü ekranı

Tedarikçi Yönetimi Modülü

Tedarikçi yönetimi modülü, işletmenin çalıştığı tedarikçilerin sistematik bir şekilde yönetilmesini ve hangi malzemelerin hangi tedarikçilerden temin edildiğinin izlenmesini sağlamaktadır. Bu modüle entegre edilmesi planlanan tedarikçi değerlendirme sistemi sayesinde, tedarikçiler belirli performans kriterlerine göre analiz edilebilecektir. Bu kriterler arasında; temin edilen malzemelerin kalitesi, fiyat düzeyi, hatalı ürün oranı, tedarik süresi ve teslim edilen miktar gibi unsurlar yer almaktadır. Sistem, bu kriterlere dayalı olarak tedarikçileri karşılaştırmakta, alternatif tedarikçi önerileri sunmakta ve işletmenin maliyet açısından en uygun tedarikçi ile çalışmasına olanak sağlamayı hedeflemektedir. Böylece, tek bir tedarikçiye bağımlılığın azaltılması ve daha esnek bir tedarik yapısının oluşturulması hedeflenmektedir. Modül, bu hedef doğrultusunda altyapısal özellikleri barındırmaktadır.

Tedarikçi Yönetimi Modülü ekranı

Bilgi ve İletişim Modülü

Bilgilendirme ve iletişim sayfası, geliştirilen sistem hakkında genel bilgilendirme sağlamak ve kullanıcı geri bildirimlerini toplamak amacıyla oluşturulmuştur. Sistem geliştiricileri, kullanıcıların görüş, öneri ve yapıcı eleştirilerine açık olup, bu geri bildirimler doğrultusunda daha gelişmiş projeler üretmeyi hedeflemektedir. Uzun vadede, tedarik zinciri yönetimi alanında yenilikçi ve dönüştürücü çözümler geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Bilgi ve İletişim Modülü ekranı

Gelecek Vizyonu

Bu altyapının ilerleyen aşamalarında eklenmesi öngörülen modüller

  • ERP / MRP Entegrasyonu
  • Yapay Zeka Talep Tahmini
  • Depo Hacim Optimizasyonu
  • Depo Yönetimi & Planlama
  • Tedarikçi Seçim & Süreç Yeterliliği
  • Maliyet Analizi Modülü
  • BOM (Ürün Ağacı)
  • Tedarik Zinciri & Yapay Zeka

Proje veya stok optimizasyonu hakkında konuşmak ister misiniz?