Verimli MRP Yönetimi ile Stok Maliyetlerini Düşürmek

Doğru bir üretim planlamanın en hassas dengesi stok yönetimidir. İhtiyaçtan fazla stok tutmak; işletmeye stok bulundurma maliyetlerini yükler. Bu maliyetlere örnek olarak fırsat maliyeti, depolama maliyetleri, risk maliyetleri(hırsızlık, bozulma vb.), vergilendirme ve sigorta verilebilir. İhtiyaçtan daha az stok tutmak ise proses duruşlarına, talebi karşılayamama vb. durumların yaşanmasına sebebiyet verir. Doğru bir stok yönetimi bu ikisi arasındaki dengeyi sağlar.

MRP Parametreleri

MRP sistemlerinin, doğru üretim ve satın alma taleplerini oluşturabilmesi için envanter kartlarındaki parametrelerin sürekli güncel tutulması gerekmektedir. Nedir bunlar?

• Emniyet Stoku (Safety Stock): Tedarik sürelerindeki ve taleplerde yaşanan dalgalanmaları tolere etmek için tutulacak en az stok miktarıdır. Bu miktar hesaplanırken geçmiş tüketim miktarları ve tedarik süreleri kullanılır. Ben bu miktarı belirlerken ortalama ve standart sapmayı kullanıyorum.
  Bu miktarı belirliyoruz fakat denklemde olmayan proses içinde yaşanan hurdaya ayrılma durumları veya Giriş Kalite Kontrol'de tespit edilen kusurlu miktarları da göz önünde bulundurmak gerekir. Böyle bir durum var ise orada da kusur veya hurda çıkma oranına göre emniyet stoku miktarını belirliyorum.
• Tedarik Süresi (Lead Time): Bir malzemenin tedarikçiye siparişi geçildiği andan, malzemenin mal kabule gelişine kadar olan süredir. Bu sürenin ERP sisteminde güncel olması, "Zamanında Üretim" (JIT) felsefesi için şarttır. Eğer bu süre gerçekten fazla ise müşteri siparişlerinin terminleri uzar, az ise verilen müşteri terminine sadık kalınamaz. Burada muhakkak Satın Alma Departmanı ile sürekli iletişimde kalmak gerekir.
• Parti Büyüklüğü (Lot Sizing): Satın alma veya üretim emirlerinin hangi miktarlarda olması gerektiğini veren veridir. Blog da en başta söylediğim gibi stokların fazlası da azı da maliyettir. Burada optimumu bulmak gerekir. Ürün tedarik veya üretim şartlarına göre kullanılacak hesaplama yöntemleri değişkenlik gösterir. Ben maliyetleri optimize etmek için Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) modellerinden faydalanıyorum. Eğer parti büyüklüğüne göre fiyat değişiyor ise orada Miktar Esaslı İndirim (Quantity-Based Discount) modelini kullanıyorum. Eğer ürünün bir son tüketim tarihi var ise orada da Newsvendor modelini kullanıyorum.

Veri Doğruluğunun Önemi

Dünyanın en iyi ERP/MRP sistemiyle de çalışıyor olsanız, eğer sisteme girilen verilerde yanlışlık var ise yapacağınız hesaplamalar da yanlış olacaktır (Garbage in, garbage out). Bu yüzden, süreçlerde sürekli sistemi denetlemek ve incelemek hayati önem taşımaktadır. Ürün reçetelerinde/ağaçlarında ve stok miktarlarında bulunan hataları düzeltmek MRP sürecinin görünmeyen fakat en hayati adımıdır.